Пашкан

ПАШКАН — легендарный марийский богатырь XVI века из деревни Юлъял, прославившийся ростом, силой и храбростью. Его лошадь была столь быстра, что за два часа могла доскакать до Казани и обратно. Погибнув в неравной битве, он стал духом-покровителем своего народа, а место его гибели назвали Пашкан-керемет.

Автор скульптуры: 

Конюхов Юрий Валерьевич

(Удмуртская Республика, Алнашский район).

Легендарный богатырь, живший в XVI веке в деревне Юлъял (ныне село Сидельниково Звениговского района Республики Марий Эл). Он отличался высоким ростом и огромной силой. Как говорит предание, у него была лошадь, настолько быстрая, что за два часа могла проскакать от Юлъяла до Казани и обратно. Пашкан не раз ходил на Казань вместе с московскими войсками. Согласно легенде, он самонадеянно вознамерился верхом на лошади взобраться на крепостные стены Казани. Опешившие от такой наглости татары решили наказать его и выставили против него пятьдесят всадников. Пашкан повернул лошадь и ускакал от погони. Думая, что оторвался от преследователей, он спешился передохнуть. Однако татарские всадники не отставали. Пашкан вновь вскочил в седло и поскакал еще быстрее. Не доезжая немного до Юлъяла, его лошадь завязла в озере, а погоня приближалась. Пашкан успел сказать землякам, что пришел его последний час и просил своих сородичей помнить о нём. Только он сказал это, как налетели преследователи и в ожесточённой, но неравной схватке богатырь пал. Узнав о гибели своего богатыря, марийцы решили отомстить. Татары, расположившиеся после погони и схватки на отдых были все перебиты. Марийцы не забыли о Пашкане и почитали его как духа-покровителя – Керемета. Место, где он погиб до сих пор называется Пашкан-керемет.

Текст: Акшиков А.Г.

ПАШКАН — XVI курымысо кумдан чапланыше марий патыр. Тудо Юлъял гыч лийын, шке кугытшо, вийже да лӱддымылыкшӧ дене чапланен. Пашканын имньыже писылыкше дене ойыртемалтын, кок шагат жапыште Озаҥ марте да мӧҥгеш кудал толын кертын. Иктӧр огыл кредалмаште вуйжым пыштымеке, Пашкан шке калыкшын аралтышыже лийын, а колымо вержым Пашкан-керемет манын лӱмденыт.

Автор скульптуры:

Конюхов Юрий Валерьевич

(Удмурт Республик, Алнаш район).

Пашкан – XVI курымышто Юлъялыште (кызытсе Марий Эл Республик, Провой кундем, Юлъял села) илыше кумдан чапланыше марий патыр. Тудо кужу капан да пеш виян лийын. Тошто ой почеш, Пашканын имньыже улмаш, тудо писылыкше дене ойыртемалтын: Юлъял гыч Озаҥ марте да мӧҥгеш кок шагат жапыште кудал толын кертын. Пашкан икмыняр гана Озаҥыш москосо сарзыеҥ-влак дене пырля коштын. Тошто ой почеш, патыр шке вийжылан ÿшанен, Озаҥ карманышке имне дене кӱзаш шонен пыштен. Тыгай йылкынымашым чытен кертдыме ӧрмалгыше татар-влак тудлан ушым пурташ шонен пыштеныт да марий патыр ваштареш витле имнешкым колтеныт. Пашкан имньыжым савырен, нунын деч шылын кудалын. Поктышо-влак деч утленам манын шонен, имне ÿмбач волен да каналташ шогалын. Но татар имнешке-влак почеш кодын огытыл. Пашкан уэшла имне ӱмбак тӧрштен шинчын да эше писынрак кудалын. Юлъялыш миен шуде, патырын имньыже ереш пижын, тиде жапыште поктышо-влак лишемыныт. Пашкан илышыжын пытартыш татше нерген шочмо велысе калыкшылан каласен шуктен да шке тукымжым тудын нерген шарнаш йодын. Тидым ойлен гына шуктен, кенета поктышо-влак толын керылтыныт, да тале, иктӧр огыл вашпижмаште патыр вуйжым пыштен. Пашкан колымо нерген пален налмеке, марий-влак ӱчым шукташ шонен пыштеныт. Нуно вашпижмаш деч вара канаш шогалше татар-влакым кырен шалатеныт. Пашкан нерген марий калык монден огыл да Керемет шӱлыш семын жаплен. Тудын колымо вержым кызытат Пашкан-керемет маныт.

Текст: Акшиков А.Г.

Перевод выполнен в МарНИИЯЛИ.